2. เรื่องเวลา
จินตนาการเมื่อคนแต่งเพลงออกมา สิ่งแรกที่คิดจะบันทึกคือเรื่องระดับเสียง ต่อมาก็คือเรื่องที่ว่าโน้ตตัวนั้น หรือตัวนี้ มีความยาวเท่าไร เราพูดเรื่องเวลาตาม นาฬิกา เราจะคิดถึง ชั่วโมง นาที วินาที ส่วนเรื่องการบันทึกเพลงเราใช้คำว่าจังหวะ (ซึ่งแปลเป็นภาษาอังกฤษได้หลายความหมายหลายตัว)
ภาษาอังกฤษคำแรกที่เราจะคิดถึงคือ Beat สิ่งนี้ใช้เป็นชีพจรในการนับว่าโน้ตเพลงเราแต่ละตัวจะยาวเท่าไหร จะใช้ Beat (แปลว่าจังหวะเหมือนกัน) เป็นตัวอ้างอิง Beat ซึ่งเพลงในโลกนี้มีทั้งเพลงช้าและเพลงเร็ว เราก็พูดได้ว่าเพลงเร็วมี Beat ที่เร็ว เพลงช้ามี Beat ที่ช้า บางทีเขาก็เทียบค่ากับนาฬิกาเข้า มาอีกเหมือนกันเช่น เพลงนี้ 60 นะ ก็จะหมายถึงแต่ละ Beat เท่ากับ 1 วินาทีเลย ส่วนเพลงเร็วเท่ากับ 120 นะ ก็หมายความว่าใน 1 วินาทีมี 2 Beat เป็นต้น
คือดับเบิ้ลค่าความเร็วเข้าไป(60คูณ2 เท่ากับ 120 คิดง่าย ๆ)

ส่วนเมื่อจะพูดถึงความเร็วเพลง เราจะใช้คำว่า Tempo เช่นเพลงนี้ tempo = 60 คือความเร็วเท่ากับ beat ละ 1 วินาทีพอดีนั่นเอง ส่วน Tempo = 120 คือความเร็วของเพลงที่จะมี 2 beat ใน 1 วินาท

สรุป rhythm คือค่าความยาวของ "แต่ละ"ตัวโน้ต beat ใช้นับจำนวนจังหวะในแต่ละห้อง เช่น 4/4 จะมีแค่ 4 beat ใน 1 ห้อง ส่วน tempo จะเป็นเรื่องความเร็วของเพลง ทั้งนี้ทั้งนั้น ภาษาไทยแปลทั้งหมดว่า "จังหวะ"(ภาษาไทย หากจะแยกแยะต้องพูดกันยาว) ส่วนการที่คนเราจะพูดว่า "เพลงนี้มี Beat ที่เร็ว หรือ "หนักหน่วง" ก็พูดได้เช่นกัน ส่วน tempo จะยึดอยู่ที่ speed หรือความเร็วหรือความช้าของเพลงเท่านั้น

 
หากเราจะมาดูที่เพลงตัวอย่างกันก่อนง่าย ๆ จะดูตัวโน้ตที่มีความยาว 1 Beat พอดี เรียกว่า 1 Beat ต่อ 1 โน้ตเลยคือหน้าเพลงต่อไปนี้

จะเห็นเป็นลักษณะตัวถั่วงอกสีดำใน 1 ห้องเพลงจะมีอยู่ 4 ตัว เพลงนี้บอกง่าย ๆว่าตัวโน้ตทุกตัวความยาวเท่ากันคือ 1 จังหวะ ตัวโน้ตตัวนี้เราเรียกได้หลาย อย่าง ตามบทเรียนเมืองไทยนิยมเรียกว่า "ตัวดำ" แต่ละตัวจะมีความยาว 1 Beat หลายคนจะสงสัยว่า แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่า 1 Beat มันแค่ไหน ปกติเพลงเขาจะบอกอยู่แล้วครับโดยเทียบกับนาฬิกา ส่วนหากมองมุมกลับเมื่อเราฟังเพลง อาการตบเท้าตามเพลงก็คือตบเท้าละ 1 Beat อัตโนมัติแล้วไม่ต้องสงสัย ภาษาอังกฤษเรามักเรียกว่า "Quarter Note" หมายความถึงตัวโน้ต 1/4 นั่นเอง ซึ่งมีความหมายตามสัดส่วนที่จะอธิบายภายหลัง

 
ด้านซ้ายสุดของเพลงจะเป็นเครื่องหมายคล้ายตัว "I" ในภาษาอังกฤษ เราเรียกว่ากุญแจซอล หรือภาษาอังกฤษว่า Treble Clef หรือเครื่องหมายบอกว่าโน้ต บรรทัดนี้บันทึกโน้ตเสียงสูง ต่อมาที่เห็นเป็น 4 บน 4 ตัวเลขตัวบนกำกับว่า ใน 1 ห้องจะมีแค่ 4 จังหวะ ส่วนตัวเลขตัวล่างจะบอกว่าตัวโน้ตตัวไหนทำหน้าที่ เป็นตัวละ 1 จังหวะ Quarter Note คือ 1/4 ตัวเลข 4 ล่างบอกว่าใช้ quarter note ทำหน้าที่เป็น 1 จังหวะนั่นเอง ส่วนเรื่องจะกังวลว่าจะวุ่นวาย ก็ไม่ต้องห่วงครับ เพราะเพลงส่วนใหญ่ที่คนจะอ่าน เล่นดนตรีกัน 80 เปอร์เซนต์เป็นตัวดำทำหน้าที่เป็น 1 จังหวะเสียส่วนมาก และกว่าคุณจะรู้ว่าตัวอื่นทำหน้าที่ เป็น 1 จังหวะด้วยก็ตอนที่คุณเริ่มคุ้นการอ่านจังหวะแล้วล่ะ จากนั้นคุณก็จะคุ้นเคยที่จะรู้มากต่อไปเรื่อย ๆแล้ว
 
เหตุนี้เองที่ทำไมวงดนตรีก่อนจะเล่น โดยมากเขาจะนับ "สาม สี่" แล้วเริ่มต้นเล่น เพราะโดยมากเขาจะนับเพื่อให้วงรู้ว่าความเร็วเพลงแค่ไหน หากนับให้ฟังทั้ง ห้อง ก็จะเป็น "หนึ่ง สอง สาม สี่" ครึ่งห้องจะนับ "สาม สี่" แต่หากเพลงนั้นมิเติอร์ไม่ใช่ 4/4 แต่เป็น 3/4 ก็ต้องนับว่า "หนึ่ง สอง สาม" หรือ "สอง สาม" หากคนนำวงนับว่า "สาม สี่" อยู่ก็แสดงว่าเขาเด๋อ หรือไม่ก็ไม่รู้เรื่อง ทำตามเขามาไปเรื่อย(ซึ่งมีคนเข้าใจผิดกันเยอะเหมือนกัน)
 
ต่อไปจะสาธิตนะครับว่าเพลงนี้เขานับก่อนและเล่นอย่างไรบ้าง คลิกที่ Play ที่โน้ตด้านล่างกันเลยครับ
เมื่อคลิกแล้วจะมีการนับ 1-4 จากนั้นก็จะยังคงนับตามตัวโน้ตทุกตัว เพราะแต่ละตัวเท่ากับ 1 Beat พอดีตามที่ได้อธิบายไปแล้ว ตอนนี้ขอให้สนใจรู้สึกแต่ว่า ้เจ้าตัวดำที่เห็นแสดงค่าเวลานะครับ และถ้าต้องการเพลงที่เร็วกว่านี้ ก็คือต้องนับก่อนเร็วขึ้นแล้วตัวโน้ตก็จะถือการนับแรกเป็นชีพจรในการนับไปตลอดเพลง
 
เป็นอย่างไรบ้างครับ นั่นคือคร่าว ๆ ต่อจากนี้ไปก็จะค่อย ๆเพิ่มเข้ามานะครับ สำหรับผู้ที่คิดว่าหน้านี้อธิบายช้าเกินไป หลายอย่างรู้แล้วก็ไปที่หน้าปกติของ มาอ่านโน้ตกันเถอะได้ครับ
MyBiography
Click เพื่อย้อนกลับไปหน้าแรก
เพิ่มเติมเรื่องการอ่านโน้ตนิดหน่อย หากหลายคนต้องการเข้าใจมากขึ้น ไปดูหน้าแบบฝึกหัดสำหรับ recorder กันหน่อย เป็น flash นะครับ Menu